Social Media: Βαρόμετρο για την αυτοεκτίμηση

Εθισμός, κατάθλιψη, ζήλεια στην προβολή του εαυτού μας μέσω κοινωνικών δικτύων

0 11

Η ανθρωπότητα δεν έχει ακόμη χωνέψει την επανάσταση της -βίαιης κατά πολλούς- εισόδου των κοινωνικών δικτύων (social media) στη ζωή μας.

Συχνά υιοθετούμε συμπεριφορές “για λίγο” που τελικά καταλήγουν να γίνονται “για πάντα” και αφορούν συνήθειες κοινωνικών δικτύων. Αποτελεί πολύ κοινή και αρκετά σχολιασμένη πια συμπεριφορά η περιήγηση και το σκρολάρισμα στα social media άνευ λόγου και αιτίας. Σπάνια καταλαβαίνουμε τον χρόνο που καταναλώνουμε σ’ εκείνα, σπάνια τα κατηγορούμε για τις αλλαγές στη διάθεσή μας, σχεδόν ποτέ δεν βλέπουμε την ανθυγιεινή υπόσταση της διαρκούς αναζήτησης στο διαδίκτυο ή ακόμη και της μόνιμης διαθεσιμότητάς μας σε όποια εφαρμογή έχουμε δημιουργήσει λογαριασμό και προφίλ.

Αναμφισβήτητα, τα social media αποτελούν έναν σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης της συλλογικής ψυχολογίας, με δεδομένη τη βαθιά επίδρασή τους στον σύγχρονο χρήστη. H online ζώνη έχει εισχωρήσει σε τέτοιον βαθμό στην οffline, με αποτέλεσμα τα όρια μεταξύ της σύνδεσης στο διαδίκτυο και της πραγματικής ζωής να είναι πλέον αρκετά λεπτά.

Σύγχρονοι αναλυτές και ανθρωπολόγοι υποστηρίζουν πως η ανάγκη για “κοινοποίηση” (social share) προέρχεται από το συναίσθημα του ανικανοποίητου. Μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που κάνει κατάχρηση των social media δηλώνει πως θα προτιμούσε να έχει μία διαφορετική ζωή – γι’ αυτό, αναζητά διέξοδο στον ψηφιακό κόσμο. Από την άλλη, άλλοι κάνουν λόγο για μία ιδιαίτερη τάση των Millennials: να καταργείται εντελώς η ιδιωτικότητα και να δημοσιοποιείται κάθε μέρος της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής σε Instagram και LinkedIn αντίστοιχα.

Ο όρος FoMO (Fear of Missing Out) αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της φιλοσοφίας κυριαρχίας των κοινωνικών δικτύων, στο βαθμό που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και εν τέλει, την προσωπικότητά μας. Πρόκειται για τον φόβο μήπως “χάσεις καθετί που συμβαίνει”, ο οποίος προέκυψε από τα social media και, κυρίως, από το Facebook.
  • Συγκεκριμένα, τα άτομα που διαγιγνώσκονται με FoMO διακατέχονται από ένα διαρκές άγχος ότι κάποιος άλλος ζει μία συναρπαστική εμπειρία, από την οποία αυτά είναι απόντες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παραμένουν διαρκώς online, ώστε να μαθαίνουν ανά πάσα στιγμή τι κάνουν οι άλλοι. Δυστυχώς, το FoMO αποτελεί ουσιαστικά έναν φαύλο κύκλο, καθώς η έλλειψη κοινωνικοποίησης επιφορτίζει το άτομο με επιπρόσθετο άγχος, δημιουργώντας του μία τραυματική εμμονή, ότι δηλαδή “τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά”.

Όσο κι αν τα τελευταία 2 χρόνια έχει αυξηθεί η ανθρώπινη ενσυναίσθηση ότι οι φανταχτερές ζωές των κοινωνικών δικτύων δεν αντικατοπτρίζουν, σε καμία περίπτωση, τον πραγματικό εαυτό του καθενός που προβάλλεται, ο φόβος και το άγχος εντείνονται.

Είναι πια γνωστό, αλλά αξίζει να το πούμε: Τα posts στα social media προβάλλουν την εικόνα του ιδανικού εαυτού μας. Παρουσιάζουν, δηλαδή, πτυχές που εμείς οι ίδιοι επιλέγουμε να δείξουμε δημόσια. Αν το προχωρήσουμε ακόμη παραπέρα, είναι σχεδόν φτιαγμένα για να κάνουν ακριβώς αυτό. Το LinkedIn σου προτείνει δουλειές και ορθές οδηγίες σύνταξης βιογραφικού, το Instagram σου δίνει αμέτρητες επιλογές επεξεργασίας φωτογραφίας. Αν αυτό δεν είναι εξιδανίκευση, τότε τι είναι;

Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι οι περισσότεροι γνωρίζουν πολύ καλά με τον συνειδητό τους εαυτό τι βλέπουν στις διάφορες πλατφόρμες των social media. Γνωρίζουν ότι οι εικόνες και οι ιστορίες που προβάλλονται είναι εξιδανικευμένες, αν όχι καν πραγματικές. Έχει κλινικά αποδειχθεί ότι ο άνθρωπος ακόμη μπορεί να το διαχωρήσει και να το σκεφτεί ορθολογικά. Αλλά σε συναισθηματικό επίπεδο, βιώνεται σφοδρή πίεση. Αν αυτά που βλέπει ο κάθε χρήστης, είναι εκείνα που θέλει να έχει αλλά δεν τα έχει ακόμη για τον οποιοδήποτε λόγο, τότε όλο αυτό αποκτά μια πολύ μεγάλη δύναμη. Και ας μην ξεχνάμε ότι παράλληλα ζούμε σε έναν κόσμο αέναου σχηματισμού προσωποποιημένου profiling για τον καθένα από εμάς. Οι ανάγκες μας είναι γνωστές περισσότερο από ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Καμία ηλικιακή ομάδα ή κοινωνική τάξη δεν έχει ανοσία στη ζήλεια, που είναι η δεύτερη -και λανθάνουσα- αρνητική επίπτωση τον social media στην ψυχολογία του ανθρώπου. Το να ζηλεύεις τους άλλους είναι από μόνο του αρκετά καταστροφικό, αλλά υπάρχει κάτι που είναι ακόμα πιο καταστροφικό: Εξετάζοντας ο κάθε χρήστης, τις ζωές που έχει προσεκτικά οικοδομήσει διαδικτυακά, στις οποίες είναι φανερό μόνο το καλό και το λαμπερό κομμάτι του κάθε χαρακτήρα, αυξάνεται ο φόβος και η ανασφάλεια ότι χάνεται η κανονική ζωή του. Σε ακόμη μικρότερες ηλικίες, που ο χαρακτήρας και οι αντιστάσεις στα συναισθηματικά ερεθίσματα δεν έχουν ακόμη κανονικοποιηθεί, είναι πιθανό να υπάρχει σύγχυση στο άτομο σχετικά με το ποια είναι η κανονική ζωή του.

  • Η ζωή του καθενός ασφαλώς και δεν είναι αυτή που παρουσιάζει στους άλλους και συχνά είναι ορατή από απόσταση σαν να αποτελεί ζωή κάποιου άλλου! Αυτό προκαλεί μια εσωτερική ζήλια προς τον εαυτό μας, ακόμη και αμφισβήτηση για πρότερες -ή τωρινές- επιλογές μας. Ο άνθρωπος σ’ αυτή την κατάσταση είναι πολύ πιθανό να νιώσει μη αυθεντικός.
Ο φαύλος κύκλος του διαδικτυακού κόσμου λειτουργεί ως εξής: Η ευκολία της συναναστροφής μέσω των social media αδηφάγα ξοδεύει μεγάλο κομμάτι του χρόνου μας. Ο άνθρωπος μετέπειτα κάνει εκπτώσεις από τις εκ του σύνεγγυς επαφές με τους γύρω του και επιλέγει, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, την αυτοαπομόνωση.

Η διαρκής αναβολή της κοινωνικής συσχέτισης με τον “έξω κόσμο” αυξάνει την ανασφάλεια, λόγω της αραίωσης των ανάλογων ερεθισμάτων και εμπειριών. Η ασφάλεια της “ηλεκτρονικής φωλιάς” μοιάζει τότε η μόνη λύση, αλλά αφήνει τον χαρακτήρα και τις επιλογές μας σε στασιμότητα, καλλιεργεί στοιχεία μοναχικότητας στην καλύτερη περίπτωση και μισαλλοδοξίας στη χειρότερη.

Κάνε εγγραφή και ενημερώσου αυτόματα για ό,τι νέο δημοσιεύεται!

Η ιστοσελίδα memetro.gr χρησιμοποιεί cookies για τη βέλτιστη εμπειρία πλοήγησής σας. Αποδέχομαι Περισσότερα